Tuy vậy, Chủ tịch Yahoo!, ông Roy Bostock, nói rằng ban lãnh đạo công ty không có gì hối tiếc về việc này. “
Chúng
tôi đã phân tích mọi tình huống, cùng với các cố vấn từ các ngân hàng
đầu tư Goldman Sachs và Lehman Brothers. Và chúng tôi quyết định rằng,
mức giá ban đầu mà Microsoft đưa ra, 31 đô-la/cổ phiếu, đã không phản
ánh đúng giá trị của Yahoo!,” ông Bostock nói. Ông cũng cho biết
thêm rằng, Yahoo! muốn bán với giá cao hơn song chính Microsoft là
người hủy bỏ cuộc thương lượng.
Điều gì đang diễn ra tại Yahoo?
Nói thế nào đi nữa, vụ Yahoo! từ chối Microsoft vẫn bị giới quan sát
cho là hành động “thiếu khôn ngoan” nhất trong lịch sử công nghệ, và nó
buộc Jerry Yang phải cấp tốc chuyển sang phương án B để cứu vớt một
công ty đang bệnh nặng.
Thật
khó hình dung chính xác những gì đang diễn ra tại Yahoo! hôm nay. Doanh
số vẫn nhích lên nhưng lợi nhuận thì giảm xuống. Các nhà quản trị lần
lượt ra đi và mới đây Yahoo! công bố sẽ cắt giảm ít nhất 10% nhân sự.
Yahoo! vẫn hấp dẫn người sử dụng – trong tháng Tám đã có đến 141 triệu
người Mỹ sử dụng dịch vụ của Yahoo!, xếp thứ hai sau Google. Trên toàn
cầu, Yahoo! xếp thứ ba, sau Google và Microsoft, theo số liệu của công
ty nghiên cứu ComScore. Tuy nhiên, nhìn vấn đề từ chiều sâu lịch sử, sẽ
không khó khăn để nhận ra rằng Yahoo! đang trên đà xuống dốc còn Google
thì đang lên. Mười năm trước, Yahoo! thống trị thế giới Internet với
doanh số năm 2000 vào khoảng 1,1 tỷ đô-la và tốc độ tăng trưởng bình
quân 90% mỗi năm. Tại thời điểm ấy, doanh số của Google chỉ là 19 triệu
đô-la. Đến năm 2005, Google vượt qua Yahoo! về doanh số và tiếp tục
tăng tốc trong khi Yahoo! dừng lại rồi đi xuống. Năm nay, theo dự báo
của tập đoàn Stanford Group, doanh số của Google vào khoảng 22 tỷ
đô-la, gấp ba mức 7,5 tỉ đô-la của Yahoo!. Quý 3 vừa qua, doanh số của
Yahoo! là 1,79 tỷ đô-la, xấp xỉ mức 1,77 tỷ đô-la của quý 3 năm ngoái,
nhưng lợi nhuận thì giảm xuống còn 54 triệu đô-la, bằng một phần ba mức
150 triệu đô-la của quý 3 năm ngoái.
Theo giới quản trị, Yahoo! hình như đang rơi vào một tình huống tiến
thoái lưỡng nan, những ý tưởng liên tiếp được đưa ra nhưng ý sau phủ
định ý trước, công ty thiếu hẳn một tầm nhìn bao quát, một kế hoạch
mang tính chiến lược. Và trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế, sự thiếu
vắng này là một trong những yếu tố dẫn tới thất bại.
Cuộc “hôn phối” với Google không thành
Đi tìm một kế hoạch mang tính chiến lược, từ tháng Năm năm nay, Jerry
Yang đặt nhiều hy vọng vào dự án cộng tác với Google. Theo đó, Google
sẽ đặt một số quảng cáo của khách hàng của mình vào những trang kết quả
tìm kiếm của Yahoo!, đổi lại Google sẽ chia cho Yahoo! mỗi năm 450
triệu đô-la. Kế hoạch cộng tác này đã chính thức tan vỡ ngày 5-11 vừa
qua do Bộ Tư pháp Mỹ ngăn chặn trên cơ sở luật chống độc quyền kinh
doanh.
Theo công ty nghiên cứu thị trường eMarketer, quảng cáo trên trang kết
quả tìm kiếm – công nghệ cho phép nhà quảng cáo đặt thông tin của mình
bên cạnh các kết quả tìm kiếm dựa theo từ khóa – đã trở thành miếng
bánh lớn nhất trong ngành kinh doanh quảng cáo trực tuyến, chiếm khoảng
41,8% tổng doanh số quảng cáo trực tuyến ở Mỹ, vào khoảng 10 tỷ đô-la,
trong năm nay. Google hưởng phần bánh lớn nhất của thị trường này,
khoảng 73,5%, trong khi Yahoo! còn 13,3% và đang mất dần thị phần. Các
công ty quảng cáo và các đối thủ cạnh tranh như Microsoft đã liên tục
vận động Bộ Tư pháp Mỹ ngăn chặn sự cộng tác Yahoo!-Google vì cho rằng
nó sẽ dẫn tới việc gia tăng độc quyền trên thị trường quảng cáo trực
tuyến và làm chi phí quảng cáo tăng lên. “
Liên
minh Google-Yahoo! sẽ kiểm soát 90% thị trường quảng cáo theo kết quả
tìm kiếm và đó là điều không thể chấp nhận trong một xã hội cạnh tranh,”
những người phản đối đã lập luận như vậy. Google và Yahoo! đã nhượng bộ
bằng cách rút ngắn thời gian cộng tác từ 10 năm xuống còn hai năm, cố
định phần lợi nhuận mà Yahoo! được chia ở mức 450 triệu đô-la/năm song
vẫn không lay chuyển được lập trường của chính quyền Mỹ. Không muốn lao
vào một cuộc chiến pháp lý phiền phức và tốn kém, Google tuyên bố từ bỏ
kế hoạch cộng tác với Yahoo! hôm 5-11 vừa qua bất chấp sự phản đối
quyết liệt của ông Jerry Yang.
Không có khoản lợi nhuận chia sẻ từ Google, Yahoo! sẽ không đủ tiền để
thực hiện một kế hoạch khác mà ông Jerry Yang ấp ủ từ lâu là mua lại
đối thủ cạnh tranh American Online (AOL) từ tập đoàn truyền thông Time
Warner. Từ trước tới nay, Jerry Yang vẫn hy vọng rằng tài sản của
Yahoo! tại châu Á, trị giá khoảng 10 tỷ đô-la hồi đầu năm 2008, sẽ đem
lại lợi nhuận để tài trợ cho kế hoạch mua AOL, nhưng sự xuống dốc của
thị trường chứng khoán và cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã biến
niềm hy vọng này thành ảo vọng. Không nắm được AOL, Yahoo! không còn
lợi thế để “nói chuyện tay đôi” với cả Microsoft và Google.
Quay lại với Microsoft?
Giới quan sát hầu như đều nhất trí nhận định rằng, thất bại với Google
sẽ đẩy Yahoo! vào vòng tay của Microsoft. Và đúng như vậy, chỉ một ngày
sau khi Google tuyên bố từ bỏ vụ hợp tác với Yahoo!, hôm 6-11, Jerry
Yang nói rằng khả năng tốt nhất cho công ty của ông lúc này là sáp nhập
với Microsoft và muốn tái tục cuộc thương lượng, thậm chí với mức giá
thấp hơn mức mà Microsoft đưa ra hồi tháng Hai năm nay. Mithras
Capital, một cổ đông đang nắm giữ 1,9 triệu cổ phiếu Yahoo!, tương
đương 0,19% vốn, cho biết Microsoft có thể trả giá khoảng 22 đô-la Mỹ
cho mỗi cổ phiếu Yahoo! và đó là mức giá chấp nhận được. Hồi cuối tuần
qua, trên thị trường chứng khoán Wall Street, cổ phiếu của Yahoo! được
giao dịch ở mức 12,84 đô-la/cổ phiếu.
Vài hôm trước, Tổng giám đốc Microsoft, ông Steve Ballmer, có nói những
lời bóng gió mà giới quan sát diễn dịch ra rằng ông ta vẫn quan tâm tới
Yahoo!. Cổ phiếu của Yahoo! lập tức tăng giá nhưng ngay sau đó,
Microsoft ra thông báo bác bỏ tin đồn suy diễn từ phát biểu của
Ballmer.
Tuy vậy, nhiều nhà phân tích vẫn tin chắc rằng Microsoft thực sự muốn
thâu tóm Yahoo! nhưng chỉ làm điều đó sau khi chính phủ mới của tân
Tổng thống Barack Obama nhậm chức, vì không muốn dây dưa tới những thủ
tục pháp lý rườm rà với chính quyền sắp mãn nhiệm của Tổng thống George
Bush. “
Không
có công ty nào thật sự cần có Yahoo! như Microsoft; không mua được
Yahoo!, Microsoft sẽ không thể tiến sâu vào lĩnh vực tìm kiếm trực
tuyến,” Sandeep Aggarwal, nhà phân tích của công ty dịch vụ tài chính
Collins Stewart, nhận định.
Có điều hãy còn quá sớm để dự báo rằng một thương vụ mới giữa Yahoo! và
Microsoft có diễn ra hay không. Nhiều nhà quan sát cho rằng, sau những
sai lầm về quản trị của Jerry Yang, Yahoo! không thể tiếp tục sắm vai
một công ty độc lập mà phải sáp nhập vào một đại gia nào đó, Google
hoặc Microsoft. Tuy vậy, “nuốt” được Yahoo! cũng không phải là chuyện
dễ. David Card, nhà phân tích chính của công ty nghiên cứu Forrester,
lưu ý rằng Yahoo! có một cộng đồng độc giả trực tuyến đông đảo và trung
thành, và họ có thể thu hút quảng cáo tốt nhờ vào cơ sở độc giả đó mà
không nhất thiết phải tăng tính cạnh tranh trong công nghệ tìm kiếm. Vả
lại, ngoài Google, không công ty Internet nào thành công bằng Yahoo!
trong việc xây dựng những mạng xã hội, Internet di động và chia sẻ hình
ảnh trực tuyến – những yếu tố cơ bản để thành công với tư cách một công
ty truyền thông trực tuyến. “
Microsoft
không hẳn là ông chủ tốt. Trong thời đại hiện nay, truyền thông tương
tác với người tiêu dùng là cội nguồn cho mọi sáng tạo về công nghệ
thông tin. Microsoft vừa không cạnh tranh nổi với Google trong công
nghệ tìm kiếm, vừa không bằng Yahoo! trong công nghệ cổng thông tin
điện tử (portal). Vì vậy, sáp nhập vào Microsoft chưa hẳn đã tốt cho
Yahoo! mà chỉ tốt cho… Google,” ông Card nói.
Xem ra, số phận của Yahoo! vẫn chưa được quyết định. Câu hỏi đặt ra là:
Vì sao Jerry Yang vẫn tiếp tục điều hành công ty ? Chủ tịch Yahoo! Roy
Bostock trả lời: “
Không ai hiểu biết công ty này hơn Jerry Yang. Jerry là người phù hợp nhất trong việc lãnh đạo Yahoo!”. Nhưng có lẽ đã đến lúc nhận định ấy của ông chủ tịch Yahoo! đã không còn chính xác nữa.