Tự dùng thuốc: Đường ngắn đến Âm phủ
Giữa tháng 6/2008, chị Nguyễn Thị T. (30 tuổi, ở Cẩm Giàng, Hải Dương) nhập Viện Da liễu T.Ư trong tình trạng sốt cao, ban đỏ toàn thân, có nhiều vệt sẩn phù (mày đay) và nhiều bọng nước lớn (đường kính 3 - 7cm) trên da.
1 - 2 ngày sau, các phỏng nước này vỡ; lớp thượng bì tách khỏi da, trợt ra (như vết thương của người bị bỏng toàn thân), khẽ động là tuột từng mảng lớn; bệnh nhân vô cùng đau đớn.
Theo ThS-BS Nguyễn Thị Thanh Nhàn - Trưởng khoa Bệnh da phụ nữ và trẻ em, bệnh nhân T. có biểu hiện hội chứng Nikolsky (hoại tử hoàn toàn lớp thượng bì da do dị ứng thuốc - một thể dị ứng gây tử vong cực nhanh), nhưng nhờ được cấp cứu sớm và điều trị kịp thời, đã thoát được biến chứng ngộ độc gan, thận và giữ được tính mạng.
Đáng nói là, bệnh nhân lâm tình trạng "ngàn cân treo sợi tóc" chỉ vì tự ý dùng thuốc bổ dưỡng.
Người nhà chị T. cho biết, trước khi nhập Viện Da liễu T.Ư, chị bị sốt cao, nên đã uống thuốc hạ sốt và truyền dịch (trong đó có vitamin C) để giảm mỏi mệt, tăng cường sức khoẻ. Tuy nhiên, chỉ 3 - 4 ngày sau, chị T. thấy mệt mỏi bàng hoàng, mất ngủ, sốt cao, ngứa khắp người, trên da xuất hiện các mảng đỏ. Đặc biệt, niêm mạc miệng, mắt viêm loét, trợt đỏ, bọng nước lan khắp cơ thể.
Xét nghiệm tại Viện Da liễu T.Ư cho thấy, vitamin C là thủ phạm gây tình trạng dị ứng thuốc của chị T.
Chị T. chỉ là một trong nhiều trường hợp nhập Viện Da liễu T.Ư mùa hè này do dùng thuốc tùy tiện. Lê T.L. (16 tuổi, ở Sóc Sơn, Hà Nội), cũng vừa may mắn thoát chết, sau khi bị dị ứng thuốc Carbamazepin (một loại tân dược trị chứng động kinh) do gia đình tự mua về cho uống.
|
|
|
Lớp thượng bì tách khỏi da chị T., khẽ động là tuột từng mảng lớn. Ảnh chụp ngày 24/6, khi bệnh nhân đã được điều trị lành thương tổn da. Ảnh: Q.H |
Chỉ vài giờ sau uống thuốc, em L. thấy ngứa, nóng ran khắp người, sốt cao, nổi ban đỏ, nổi bọng nước trên da. Vài ngày sau, niêm mạc miệng, mắt, mũi, tai, hậu môn, sinh dục, tiết niệu lần lượt trợt loét. Theo BS Nhàn, bệnh nhân L. bị hội chứng Stevens-Johnson (hồng ban đa dạng có bọng nước) do dùng thuốc không theo chỉ dẫn của bác sĩ.
BS Nhàn cho biết, việc dùng thuốc không đúng cách rất dễ gây dị ứng, có khi chỉ là các triệu chứng nhẹ như mày đay, viêm, đỏ da, nhưng cũng có thể nghiêm trọng như sốc phản vệ, dẫn đến tử vong.
Hai bệnh nhân nói trên là những người may mắn, đã kịp đến đúng chuyên khoa da liễu để xử lý sự cố dị ứng thuốc, trước khi biến chứng suy đa phủ tạng xảy ra. Chị T. hết sốt sau 3 ngày nhập viện; nay tổn thương da đã khô, không có nhiễm trùng phụ, khả năng hồi phục 100%. Bệnh nhân L. cũng đã lành các vết trợt loét, chuẩn bị ra viện.
Cảnh giác: Thuốc chữa "bệnh mùa hè"
BS Nguyễn Thành - Trưởng phòng Khám, Viện Da Liễu T.Ư cho biết, một nửa bệnh nhân đến đây khám hè này do tự ý dùng thuốc rồi bị dị ứng thuốc (tỷ lệ này cao gấp đôi mọi năm). Và đây đều là những thuốc thường dùng, trị bệnh dễ gặp ngày hè (cảm sốt, đau đầu, mỏi mệt) như vitamin, kháng sinh, chống viêm, giảm đau, hạ sốt.
Sở dĩ có tình trạng này, theo BS Thành, là do các loại thuốc nói trên rất dễ mua ở các hiệu thuốc; số người ngại đi khám bệnh và có thói quen "tự làm bác sĩ" lại đang có chiều hướng tăng.
|
Dị ứng thuốc có 23 loại triệu chứng lâm sàng, trong đó ban đỏ có ngứa, sốt, choáng váng, khó chịu và mày đay là những triệu chứng thường gặp hơn cả.
Ngoài dị ứng thuốc, người dùng thuốc còn có thể gặp sự cố sốc thuốc, xảy ra ngay trong khi được tiêm hoặc sau khi tiêm, truyền, uống thuốc. Bệnh nhân thấy khó thở, nghẹt thở, tăng tiết các tuyến, da tím tái, tim đập nhanh, mạnh, dồn dập... và có thể tử vong tức thì.
(Theo Viện Da liễu T.Ư) |
Trong khi đó, đây đều là các thuốc dễ gây dị ứng nặng (thậm chí gây sốc phản vệ và tử vong) nếu sử dụng bừa bãi. Penicillin có thể gây khó thở, tím tái, vã mồ hôi, hạ huyết áp; bệnh nhân nếu không được cấp cứu kịp, có thể tử vong rất nhanh. Ampicillin, Spectinomycin, Streptomycin hay chống viêm, hạ sốt, vitamin cũng đều có thể gây dị ứng nếu không theo chỉ định của bác sĩ. Ngay cả thuốc đông y, cũng gây rất nhiều ca dị ứng khó điều trị tại Viện vài tháng trở lại đây.
Đáng ngại là khi thấy mẩn, ngứa, nhiều người tiếp tục tự điều trị bằng các loại thuốc khác, khiến bệnh trạng thêm nguy kịch, chẩn bệnh rất khó khăn. Trường hợp chị Nguyễn Thị T., để phát hiện thủ phạm là vitamin C, các bác sĩ đã phải làm rất nhiều xét nghiệm để loại trừ nguyên nhân, do bệnh nhân đã uống nhiều loại thuốc khác nhau (cả Tây y và Đông y) trong thời gian ngắn. Thời gian điều trị, vì vậy, kéo dài, tốc độ hồi phục sức khoẻ của chị T. cũng chậm theo.
Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo: Trời nóng, cơ thể dễ mệt mỏi, dễ bị cảm sốt, viêm đường hô hấp. Để trị được các chứng bệnh ngày hè, tránh sự cố dị ứng thuốc, tuyệt đối không tự mua thuốc uống và truyền dịch. Ngay với trường hợp dùng thuốc theo đơn, cũng cần biết cách "lắng nghe" để cả nhận phản ứng của cơ thể với thuốc. Sau khi uống (hoặc truyền) thuốc, nếu thấy ngứa, sốt, nổi ban đỏ trên da..., lập tức dừng và đến ngay các cơ sở y tế, đặc biệt là chuyên khoa da liễu để được xử lý kịp thời.