Giáo sư thua anh… phó phòng
Theo PGS-TS-NGND Phan Hòa, Chủ tịch Công đoàn ĐH Huế, giảng viên
khoa Cơ khí Trường ĐH Nông lâm Huế, việc cấp các phương tiện làm việc
cho GS, PGS nhằm hỗ trợ những người này có điều kiện làm việc tốt hơn.
Tuy nhiên, hiện tại ĐH Huế chỉ mới hỗ trợ phương tiện làm việc, còn
phòng làm việc riêng cho GS, PGS thì giao cho lãnh đạo mỗi trường cân
đối bố trí.
“Ở nước mình, những anh trưởng phòng, phó phòng thì có phòng làm
việc riêng, trong khi GS, PGS lại không có nổi cái bàn làm việc riêng
chứ chưa nói đến phòng”, NGND Phan Hòa nói.
Tuy nhiên, trên thực tế số GS, PGS không có phòng làm việc riêng chỉ
là con số ít, bởi hầu hết những người đạt được chức danh này thường
được bố trí làm công tác quản lý. Song, chính điều này cũng làm nảy
sinh ra một nghịch lý: những GS, PGS có phòng làm việc riêng kiêm công
tác quản lý không có thời gian tập trung cho chuyên môn học thuật,
nghiên cứu khoa học hàng năm. Số GS, PGS không có phòng làm việc riêng
tham gia nghiên cứu khoa học nhiều hơn, nhưng điều kiện làm việc lại
gặp nhiều hạn chế.
Theo thông tin từ GS-TS Bùi Duy Cam, Hiệu trưởng ĐH Khoa học tự
nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nộ)i, trường hiện có 40 GS và 120 PGS, trong đó
có khoảng 70% người có phòng làm việc riêng và số này cũng kiêm công
tác quản lý là chính. Trường cũng có cơ chế xây dựng phòng làm việc
riêng cho số GS, PGS không làm công tác quản lý nhưng do cơ sở vật chất
còn hạn hẹp, kinh phí ít ỏi nên chưa thể bố trí hết. Ngoài phòng làm
việc thì hiện nay các GS, PGS chưa có thêm cơ chế đãi ngộ gì đáng kể.
PGS-TS Lê Văn Anh, Hiệu trưởng ĐH Sư phạm Huế thì cho biết, đến
tháng 8/2008 này trường mới áp dụng được chính sách tạo điều kiện phòng
làm việc riêng cho GS, PGS không làm công tác quản lý của trường vì mới
có… cơ chế của ĐH Huế thông qua. Ngoài phòng làm việc riêng, các GS,
PGS còn nhận được thêm hỗ trợ… 50.000 đồng tiền điện thoại di động hàng
tháng, bởi vì kinh phí của trường vẫn eo hẹp.
Chưa cân đối công việc cho GS, PGS
Theo khảo sát của chúng tôi, ngày càng nhiều trường đại học có chính
sách đãi ngộ cho đội ngũ GS, PGS. Nhiều tỉnh, thành phố trong chiến
lược phát triển cũng đã áp dụng chính sách đãi ngộ đối với nguồn nhân
lực chất lượng cao này, song đối với bản thân các trường đại học thì
chỉ mới là những khởi động bước đầu. “Dù khoản đãi ngộ này không nhiều,
nhưng chí ít nó cũng giúp đội ngũ GS, PGS an tâm hơn trong công tác. Và
cũng là mục tiêu để lớp trẻ tiếp tục phấn đấu có vị trí xứng đáng trong
môi trường làm việc”, PGS-TS Lê Văn Anh nói.
Tuy nhiên, có một điều là bên cạnh việc quan tâm tạo điều kiện làm
việc cho đội ngũ GS, PGS thì ngược lại việc khai thác “chất xám” từ đội
ngũ này vẫn đang bị bỏ ngỏ. “GS, PGS hàng năm không được giao nhiệm vụ,
công việc cụ thể phải làm, lãnh đạo trường cũng không kiểm tra, đánh
giá sát sao. Sau khi giảng dạy đủ số tiết được giao, mặc nhiên ai muốn
làm gì thì làm” - GS Đỗ Trần Cát, Thường trực Hội đồng chức danh giáo
sư Nhà nước cho hay.
Đi tìm nguyên nhân của vấn đề trên, chúng tôi cũng nhận được nhiều ý
kiến khác nhau. “Danh phận” càng cao càng phải dạy nhiều, đó là lời tâm
sự rất thật lòng của GS Vũ Duy Giảng, nguyên giảng viên ĐH Nông nghiệp
1 Hà Nội.
Theo GS Vũ Duy Giảng, nhiều giảng viên không muốn giảng dạy nhiều
cũng không được vì giảng viên của chuyên ngành ít, sinh viên học thì
đông, lại có quá nhiều hệ đào tạo được nhà trường mở ra hằng năm…
“Giảng dạy không chỉ là yêu cầu mà được hiểu ngầm là nghĩa vụ; lãnh đạo
trường đánh giá khoa mạnh, bộ môn mạnh trên cơ sở đảm nhiệm được hết số
tiết giảng dạy sinh viên các lớp. Mỗi người thầy phải gồng gánh trên
lưng hàng trăm sinh viên chứ không phải như tỷ lệ 1/15 hay 1/30 mà báo
chí đã nêu”, ông nói.
Theo quy định chung của Bộ GD-ĐT, mỗi giảng viên hàm GS, PGS chỉ
phải đứng lớp trung bình 270-290 tiết/năm. Đó là quy định, còn thực tế
không có giảng viên nào không phải gánh thêm ngần ấy số tiết “vượt giờ”
để đáp ứng nhu cầu học của sinh viên các loại hình đào tạo: chính quy,
vừa học vừa làm, đào tạo từ xa… Các giáo viên trẻ mới ra trường thường
chỉ tham gia đào tạo hệ cử cử nhân thì các GS, PGS còn phải kiêm thêm
cả hệ cao học. Thậm chí có trường còn gánh thêm bậc phổ thông, trung
cấp rồi bắt GS, PGS đứng lớp.
Theo giáo sư Vũ Duy Giảng, quy định của Bộ GD-ĐT buộc giảng viên
phải tham gia nghiên cứu khoa học hằng năm và được quy đổi cũng tương
đương bằng số tiết giảng dạy. Tuy nhiên, do phải đứng lớp nhiều nên hầu
hết lãnh đạo các trường đều phải “nương tay” đối với quy định tham gia
nghiên cứu khoa học, và xem nó là một tiêu chí khuyến khích chứ không
phải là yêu cầu bắt buộc.
“Là giảng viên trẻ chúng tôi luôn được lãnh đạo buộc phải đi học,
nghiên cứu khoa học, đọc thêm sách vở tài liệu. Nhưng những người có
thâm niên công tác dường như được “nới” hơn trong kiểm tra, đánh giá,
bởi mình thấy có nhiều người học hàm, học vì cao trong trường chỉ mỗi
việc dạy đủ số tiết trong trường rồi dành hết thời gian cho luyện thi,
dạy từ xa” - bạn M.A, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội trao đổi.
Nghịch lý của giáo dục đại học nước ta cũng chính là đây, khi mà lúc
còn trẻ, chưa có bằng cấp, học hàm, học vị đáng kể thì phải lao vào học
tập đủ thứ, nhưng khi đã “thành tài” thì việc sử dụng và khai thác
thành quả đào tạo chưa tương ứng như sự mong đợi của xã hội.
Theo Dantri